21 października 2014r.
Emedica.pl - Internetowy serwis dla Pacjentów
Emedica.pl - Internetowy serwis dla Pacjentów
 
Synonimy  ->
Kamienie nerkowe
Opis  ->
Choroba charakteryzuje się powstawaniem litych złogów (kamieni) w drogach moczowych, które przemieszczając się przez moczowód w kierunku pęcherza moczowego są przyczyną ostrych napadów bólowych – tzw. „kolki nerkowej”. Choroba występuje u 5% osób dorosłych, głównie mężczyzn.
Objawy  ->
Charakterystyczne dla choroby są ostre bóle w boku o charakterze przerywanym, trwające zazwyczaj wiele godzin, promieniujące w kierunku krocza, z towarzyszącym uczuciem parcia na mocz i czasami (w 30%) z krwiomoczem. Często do bólu dołączają się nudności i wymioty. Ból ustępuje wraz z wydaleniem złogu (kamienia).

Szybkiego kontaktu z lekarzem wymaga:
Pojawienie się gorączki (pow. 38°C), która towarzyszy przedłużającej się lub nawracającej kolce nerkowej.
Przyczyny  ->
  • Wzmożone wydalanie wapnia z organizmu (np. w nadczynności przytarczyc, przy przedawkowaniu witaminy D, w kwasicy cewkowej)
  • Wzmożone wydalanie szczawianów
  • Wzmożone wydalanie kwasu moczowego
  • Przewlekły niedobór magnezu
  • Utrudniony odpływ moczu (np. zwężenia moczowodu, przerost prostaty)
  • Przewlekle utrzymująca się infekcja w drogach moczowych


  • Czynniki sprzyjające zachorowaniu
    Częstość występowania choroby jest większa u osób:
  • Przyjmujących mało płynów
  • Z rodzinnym obciążeniem kamicą nerkową
  • Spożywających dużo soli
  • Zapobieganie  ->
    Codzienne wypijanie co najmniej 2 litrów płynów, w tym wody mineralnej (o małej zawartości składników mineralnych).
    Przebieg  ->
    Małe złogi w 90% przypadków zostają wydalone po epizodzie kolki nerkowej. Jeśli nie nastąpi wydalenie złogu z moczem, może dojść do powikłań wynikających z utrudnionego odpływu moczu z nerki (wodonercze, a w przypadku towarzyszącego zakażenia dróg moczowych – gromadzenie się ropy w nerce, czyli roponercze). Oba stany wymagają pilnego zabiegu (interwencja chirurgiczna).
    Większe złogi nie powodują ostrych napadów bólowych. Pozostają w nerce, co prowadzi do jej uszkodzenia. W tych przypadkach konieczne jest leczenie zabiegowe.
    Powikłania  ->
  • Zakażenie dróg moczowych
  • Zniszczenie nerki (marskość nerki)
  • Kamica nawrotowa
  • Badania  ->
    Potwierdzenie rozpoznanie może wymagać wykonania: badania ogólnego moczu, badania ultrasonograficznego nerek, badań radiologicznych, takich jak: zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej czy urografia (badanie radiologiczne po dożylnym podaniu kontrastu pozwalające na uwidocznienie dróg moczowych).
    Może być potrzebne wykonanie posiewu moczu, jeśli lekarz podejrzewa zakażenie dróg moczowych.
    W przypadku nawracających napadów kolki nerkowej należy wykonać dodatkowe badania gospodarki wapniowo-fosforowej (oznaczenia poziomu wapnia i fosforu w surowicy, wydalania wapnia i fosforu z moczem), oznaczyć stężenie w surowicy i wydalanie kwasu moczowego, kwasu szczawiowego, kwasu cytrynowego i magnezu.
    Przydatna może się okazać analiza składu wydalonych złogów (nie należy wyrzucać znalezionych w moczu kamieni).
    Cel leczenia  ->
  • W kolce nerkowej – zmniejszenie bólu przez podawanie leków przeciwbólowych (np. pyralgina) i rozkurczowych (np. NO-SPA, papaweryna); dostępne są też preparaty złożone (np. czopki Tolargin). Ulgę może przynieść również ciepła kąpiel
  • Większe złogi, które nie mogą zostać samoistnie wydalone należy usunąć stosując takie metody, jak: pozaustrojowe rozbicie kamieni, usunięcie narzędziem (koszyczkiem) wprowadzonym przez cewkę moczową, nakłucie nerki czy wreszcie leczenie operacyjnie. Wybór metody zależy od wielkości lokalizacji złogu w drogach moczowych i współistniejących powikłań
  • Ważną zasadą postępowania lekarskiego jest również zapobieganie powikłaniom oraz usunięcie – jeśli to możliwe – przyczyny tworzenia się złogów
  • Leczenie  ->
    Zalecenia ogólne
  • W zależności od rodzaju kamieni (wapniowo-szczawianowe, moczanowe, struwitowe lub cystynowe) i obecności czynników sprzyjających ich powstawaniu może być konieczne długotrwałe stosowanie specjalnej diety z wykluczeniem pewnych pokarmów oraz przyjmowanie leków, które spowalniają wzrost i tworzenie złogów. Ograniczenia dietetyczne należy ustalić z lekarzem
  • Zawsze korzystne jest picie płynów (co najmniej 8 szklanek dziennie)
  • W przypadku kolki nerkowej nie jest zalecane leżenie w łóżku, lecz ruch, który ułatwia wydalenie złogu
  • W przypadku częstych napadów kolkowych należy unikać sytuacji, w których nagłe pojawienie się bólu może spowodować zagrożenie (np. praca na wysokości)


  • Leczenie farmakologiczne
  • W kolce nerkowej podaje się leki przeciwbólowe i rozkurczowe, często w postaci zastrzyków domięśniowych lub dożylnych
  • W przypadku zakażenia dróg moczowych pacjent otrzymuje zwykle antybiotyki
  • W niektórych postaciach kamicy lekarz może zalecić codzienne przyjmowanie leków, których celem jest hamowanie wydalania wapnia (niektóre leki moczopędne), zmiana odczynu moczu (alkalizacja bądź zakwaszanie moczu) lub hamowanie krystalizacji (preparaty magnezu)
  • Podpis  ->
    Opracował
    dr n. med. Jerzy Chudek

    Nota prawna


    Prezentowane strony mają charakter edukacyjny. Ogólne informacje na temat chorób i zasad postępowania w żadnym stopniu nie zastępują fachowej porady lekarskiej. Pomimo rygorystycznego przestrzegania ogólnie przyjętych zasad tworzenia serwisów medycznych ustalonych przez Health on the Net Foundation i weryfikacji prezentowanych treści przez uznane Autorytety medyczne, twórcy serwisu nie biorą żadnej odpowiedzialności, ani pośredniej ani bezpośredniej, za sposób wykorzystania i interpretowania informacji zawartych w serwisie.